Buat kalian yang pengen tau Transkrip dari Prasasti Anjuk Ladang, bisa dibaca dibawah ini.
semoga bermanfaat. :D
semoga bermanfaat. :D
PRASASTI ANJUK LADANG
(JAYA STAMBA)
Prasasti Anjuk Ladang ditemukan di
Candi Lor Desa Candirejo Kecamatan Loceret. Dibuat dari batu andesit dengan
ukuran tinggi 209 cm, lebar 102 cm dan tebal 74 cm. pada saat ini prasasti yang
asli disimpan di Museum Nasional Jakarta. Prasasti Anjuk Ladang memakai huruf
dan bahasa jawa kuno, dibuat atas perintah sri Maharaja Mpu Sindok Sri Isana
Wikrama Dharmatunggadewa pada bulan caitra tanggal 12 paroh petang tahun 859
saka atau tanggal 10 april 937M. isi prasasti tentang penetapan tanah dan sawah
di desa Anjuk Ladang menjadi tanah sima swatantra. Dari bagian prasasti yang
dapat terbaca dapat ditafsirkan bahwa alasan sima karena penduduk Desa Anjuk
Ladang telah berjasa kepada Raja sewaktu terjadi suatu peperangan. Hal ini
diperkuat dengan disebutkannya Jaya Stamba sebagai bangunan kemenangan dalam
prasasti tersebut.
Adapun maksud penetapan sima yaitu agar
daerah anjuk ladang dibebaskan dari kewajiban membayar berbagai jenis pajak,
untuk selanjutnya penghasilan yang diperoleh sebagian digunakan untuk
pemeliharaan bangunan suci di Anjuk Ladang.
TRANSKRIP
PRASASTI ANJUK LADANG
v SISI
DEPAN
1.
Swasti sakawarsatita 859 caitramasa tithi
dwadasisuklapaksa
Ø Selamat tahun 859 saka yang telah
berlalu, pada bulan caitra tanggal 12 paro terang (10 april 937M)
2.
…….. naksatra baruna dewata brahmayoga kolawakarana
irika di (wa)
Ø …….. naksastra, dewata baruna, yoga
brahma, karana kala-a ketika.
3.
Sanya ajna sri maharaja pu sindok sri isana wikrama
dhramamogunggodewa tinadah rakryan mapinghai kalih (ra)
Ø Turun perintah sri maharaja pu sindok
isama wikrama dharmmotunggadewa diterima kedua rakryan mapinghe yaitu Ra -
4.
(ke hino pu sahasra, rake) wak pu baliewara umingso
I rakai kanuruhan pu da kumonakan ikanang Imah sawah kakatikan.
Ø ke hino pu sahasra, rake wka pu
baliswara, diturunkan kepada rakai kanuruhan pu da yang memerintahkan agar
tanah sawah kakatikan.
5.
……. Marpanakna I bhatara I sang hyang prasada
kabhaktyan I dharma samngat pu anjuk lading.
Ø …….. dipersembahkan kepada bhatara
diprasada khabaktyan, dharma dari smangat pu Anjuk Ladang.
6.
……. Sri maharaja I Sri Jayamrta …. Sima punpunana
bhatara
Ø ……. Sri maharaja di sri jayamrta …. Sima
sebagai pemujaan bhatara.
7.
……. Pratidina mangkan …. Sri maharaja rikanang sawah
kakatikan
Ø ……. Setiap hari, demikianlah …… sri
maharaja di sawah kakatikan.
8.
……. n I bhatara I sang hyang I sang hyang prasada
kabhaktyan I sri jayamri mari ta yan imah sawah kakati (ka)
Ø …….. kepada sang hyang bhatara di sang
hyang prasada kabaktyan sri jayamrta akhirnya sawah kakatikan.
9.
n iyanjukladang tutugani tandha sambadha ikanang
rama iyanjukladang tutugani tanda kanugrahan de sri maharaja …. Manglaga
Ø anjukladang sebagai tanda ikatan kepada
rama di anjukladang, sebagai tanda anugerah sri maharaja
10.
…….. I saparana I satahun matangnyan papindu lamwit
6 (?) ikanang sawah kakatikan iyanjukladang tutuga.
Ø …….. seorang setiap tahun, karena jumlah
sawah kakatikan anjukladang 6 lamwit
11.
……. I tan wuang I tani ramang Dumadyakan ikanang
katik smangkana ya matangyan manugrahan ikanang rama iyanjukladang
Ø ……. Tidak berhak terhadap warga dan rama
yang dijadikan katik, demikianlah dianugerahinya rama di anjukladang
12.
…….. Katik de sri maharaja tamolaha magawi ma 4
madrwyaji irin ma su 12 I satahun tahun
Ø Katik sri maharaja agar tidak diganggu
….. 4 masa membayar pajak emas 12 suwarna diap tahun
13.
…….. mangkana () nn () nyanugrahan sri maharaja
irikanang rama iyanjukladang tutugani tanda tlas mapageh tan kolahulaha.
Ø …….. demikianlah anugerah si maharaja
kepada rama anjukladang tanda sudah ditetapkan, tidak boleh diganggu….
14.
…….. yakapa () ya tka I dlahaningdlaha parnnahaikang
imah uggwani sang hyang prasada ateherang jayastamba
Ø ……. Sampai akhir masa ditempat sang
hyang prasada (ditetapkan) jayastamba
15.
…….. muang ikang sawah kakatikan iyanjukladang
tutugani tanda swatantra tan kataman deni winawa sang mana katrini pangkur
Ø ........ dan sawah kakatikan anjukladang
sebagai swantantra tidak boleh dimasuki oleh sang mana katrini yaitu pangkur
16.
…….. muang saprakara ning mangilala drwyahaji ing
dangu misra para pisra wulu wulu prakara pangurang kring padam manipiki
paranakan limus galuh
Ø ……. Dan seluruh pemungut pajak pada masa
sebelumnya, para pedagang, wulu-wulu, prakara, pangurang, kring, padam,
maningpiki
17.
…….. pangaruhan taji watu sajam sukun haluwarak
rakadut piningly katanggaran tapahaji air haji malundang
Ø ……. Pangaruhan, tahi, watu tajem, sukun,
haluwarak, rakadut, pininglay, katanggaran, tapahaji, airhaji, malandang……
18.
…….. tangkil …….. salwit watu lanang pamanikan
maniga sikpan rumbang wilang wanna wiji kawah tingkes mawi manambangi …….. juru
Ø …….. tangkil ……. Salwit satu lanang.
Pamanikan, maniga, sikpah, rumban, wilang wanua, wiji kawah tingkes, manambangi
….. juru …..
19.
…….. tuha judi juru jalir pasibar pangulung
pawangkunung pulung padi tuha dagang misra hina wli hapu wli wadung wli tambang
wli pajut wli harug
Ø …….. tuha judi, juru, pabisar, pagulung,
pawungkunung, pulung padi, tuha dagang, misra, nino, wli hapu, wli wadung, wli
tambang, wli mpanjut, wli harng
20.
…….
Urutan dumpulan tpung kawung sungsung
panguran pasukalas payungan sapan wilut …… ngkung panginangin pamawasya hopan
….n
Ø …… urutan, dampulan, tpung kawung,
sungsung, pangurang, pasukalas, payungan , sipat wilut ……. Nkung panginangin
pamawasya, hopan …..n
21.
……. Panusuh mahaliman kdi walyan mapadahi widu
mangidung sambal sumbul hulun haji pamrsi watek I jro ityewamadi tan
Ø ……. Panasuh, mahaliman kdi, walyan,
mapadahi, widu mangidung, sumbal sumbul, hulun haji, pamrsi, watek I jro,
selanjutnya tidak
22.
Imah sawah sima kakatikan iyanjukladang tutugani
tanda kaiwala bhatara I sang hyang prasada kabhaktyan I sang hyang (dha)rmma I
sri jayamrta (atah pramana I sakabeh)
Ø Tanah sawah sima kakatikan anjukladang
semata-mata untuk bhatara di syang hyang prasada kabhaktyan sebagai dharma di
sri jayamrta
23.
Way hajinya magong madmit ka(beh sa) mangkana
ikangang sukha dukha kadyanggani mayang tan mawuah walu rumambat ring natar
wipati wangkai kabunan rah kasawur ing dalan.
Ø Besarnya pajak, besar kecil semua yaitu
dengan kepada yang berjanji tidak menepati, perselisihan batas tanah, mayat di
pinggir jalan sampai terkena embun tanpa diketahui asal usulnya.
24.
(wak)enpala duhilatan hidu kasirat hasta calra
mamijilaka wuri ning kikir mamuk mamumpang ludang tuttan angcapratyangsa danda
kundanda bhan (dihalidi)
Ø Memaki, menuduh yang tidak benar,
meludahi orang lain, memukul, mengancam dengan senjata tajam, mengamuk,
mengganggu wanita yang sudah bersuami / bertunangan, mengejar musuh yang telah
lari dan membunuhnya, bunuh membunuh, pukul memukul, semua perbuatan jahat.
25.
……. I sang hyang persada kabhaktyan sang hyang
dharma I sri jayamrta utuh parana ni drwya hajinya kunang ikanang misra
manambul manawring mangkala.
Ø ……. Terhadap sang hyang persada
kabhaktyan, sang hyang dharma di sri jayamrta, adapun bersarnya pajak yaitu
jika pedagang, manambul, manawring, mangla
26.
…….. la mangdy …… manghapu mangharng manula mangkudu
magawai rungki paying wlu mopih akajang magawai kisi mamubut ma.
Ø ……. La mangdy …… membuat kapur, membuat
arang, tukang celup warna merah, biru, membuat kerangka paying, bulat,
mengkerut, bertutup, membuat kisi, membuat me...
27.
Manahab mamisandung manuk makala kapuaya tribhagan
drwya hajinya saduman umara I bhatara I sang hyang prasada kabhaktyan I
Ø Menangkap burung, makala kapuaya, 3
bagian pajak dibagi atas : satu bagian untuk bhatara sang hyang prasada
kabhaktyan di anjukladang
28.
…….. iyanjukladang tutugan I tanda I sri jayamrta
saduman umara irikanang punta ja(ta)ka makmiyan sima I sri jayamrta saduman
Ø Satu bagian untuk punta jataka yang
menjaga sima di sri jayamrta, satu bagian
29.
Laladrwya haji misra irikanang kala mangangseakan
samgat anjukladang pasambah I sri maharaja ma ka 1 wdihan ganjar haji yu I
Rakyan
Ø Untuk memungut pajak perdagangan, pada
samgat anjukladang mempersembahkan kepada sri maharaja I karana, kain bermotif
ganjar haji 1 yugala, kedua rakiyan
30.
(kalih) rakai hino pu sahasra rakai wka pu baliswara
inangseakan pasak pasak mass u 1 ma 8 udihan yu 1 sowang sowang rakai sirikan
pu ma
Ø Rakai hino pu sahasra dan rakai wka pu
baliswara diberi pasak-pasak emas 1 suwarna 8 masa, kain masing-masing 1
yugala, samgat pikatan pu sa ……… tiruan
31.
…….. rakai kanuruhan put a inangsean pasak pasak mas
su 1 ma 4 wdihan yu 1 sowang sowang samgat pikatan pu sa ……. Tiruan
Ø ……. Rakai kanuruhan put a diberi
pasak-pasak emas 1 suwarna 8 masa, kain masing-masing 1 yugala, samgat pikatan
pu sa ……… tiruan
32.
…….. nta taratis tataran pu bingu pulung watu pu
kikas imangsian pasak pasak ma 1 wdihan yu 1 sowang sowang juru siki pu bawlu
amr…. Pu manak
Ø ……… pu bingu, pulung watu pu kikas,
diberi pasak-pasak emas 1, kain masing-masing 1 yugala, juru siki pu bawluamr
…….. pu manak
33.
…….. mpit pu wayang manghuri pu suduga inangsian
pasak pasak ma 1 wdihan yu I sowang pa kuba hawang kayulangka pu babra anju
sanda pu dula
Ø …….. mpit, pu wayan, manghuri pu saduga
diberi pasak-pasak emas 1, kain masing-masing 1 yugala, pu kuba hawas
kuyangkala, pu babra anjusanda, pu dula
34.
Inangsian pasak pasak mas 4 wdihan yu 1 sowang
sowang wadihati pu dinakara akudur pu dwaja mangsian pasak pasak 1 wdihan yu 1
sowang so
Ø Diberi pasak-pasakan emas 4, kain
masing-masing 1 yugala wadihati pu Dinakara, akudur pu dwaja diberi pasak-pasak
1 masa, kai masing-masing
35.
Wang tuhan I wadihati …. Mirahmirah sasng tambalang
halaran sang dulang tuhan I makudur basatpusan salulahan winaih pasakpasak
ma….wdihan yu I
Ø Tuhan Wadihati ….. Mirahmirah, Sang
Tambalang Halaran, Sang Dulang Tuhan I Makudur diberi pasak-pasak I masa mas…..
kain masing-masing 1 yugala.
36.
Sowang sowang pangurung I wadihati sang parapak
manunggu sang basu pagurang I makudur sang rakwel….saturung winaih pasakpasak
mas….wdihan yu I sowang.
Ø Pangurang I Wadihati, Sang Parapat
Manunggu, Sang Basu, Pangurang I Makudur Sang Rakwel …. Saturung diberi
pasak-pasak mas …. Kain masing-masing 1 yugala.
37.
Sowang sang tuhan ing pakaranan makabaihan juru
kanayakan I haji pu kunda juru wadwa rare rakai sumbun juru kala
Ø Sang Tuhan di Pakarnan, semua juru
kanayakan raja yaitu Pu Kunda, Juru Wadwa adik Rakai Sumbun, Juru Kala.
38.
……… citralekha walu pu dangha an parujar I hino
kandamuhi dangasaryya jale I wka biriwih dangacryyan nanaya I sirikan
Ø …….. citralekha Walu Pu Dengha, juru
bicara I hino Kandamuhi Dang Acaryya Jale I Wka Biriwih, Dang Acaryya nanaya I
sirikan.
39.
………madander dangdangasaryya prda I bawang dangasayya
netra I kanuruhan sang rama….i tiruan….wadihati
Ø ……..Madander dang Acaryya prdu I Bawang,
Dang Acaryya Negra I Kanuruhan Sang Rama …. I tiruan ….. wadihati.
40.
………i pakudan sang rakwil sapagan during winaih
pasakpasak mass u I ma 4 kinabaihan nira sang citralekha I sri maharaja
trawaruk
Ø ……… I Pakudan, Sang Rakwil, kring
satagan, Durang diberi pasak-pasak emas I suwarna 4 masa, semua, sang
citralekha Sri Maharaja.
41.
Kadudut wimala balukit winaih pasakpasak mas su I ma
4 kinabaihan nira pinghe kalih….h sa….kucisang kini….winaih pasakpa
Ø Diberi pasak-pasak emas I suwarna 4 masa
semua, kedua pinge….h sa ….. kuci sang kini .... diberi pasak pa.
42.
Sak ma 2 ku 2 wdihan yu I sowang sowang parujarnya
pinsor hyang si pakudan paskaran si badug winaih ma(s)….ku I wdihan hlai sowang
Ø Sak 2 masa 2 kupang, kain masing-masing
1 yugala, perintah diturunkan kepada si Pakudan, persembahan si Badug diberi
emas 1 kupang kain masing-masing 1 hle.
43.
Sowang wahu ikidulning turus sang gutul….kutesabi
intik winaih pasak mas I ku 4 wdihan….sowang sowang pangangka
Ø Tadi di selatan turus Sang Gutul ….
Kutabesi intik diberi pasak 1 masa 4 kupang, kain …. Masing-masing, pengangka.
44.
Kudur ma su I ma 4 wdihan yu I saji sang hyang
brahma mas 10 kaharan simsim prasada mas I angsun buah kunda mas…. Saji sang
hyang
Ø Kudur emas I suwarna 4 masa, kain 1 yugala,
sesaji untuk Sang Hyang Brahma emas 10 kaharan, cincin persada emas 1 buah,
kunda emas …. Sesaji untuk sang hyang.
45.
Wungkal susuk wdihan yu 4 (?) saji sang hyang
kalumpang wdihan yu 4 saji sang hyang prthiwi…. Kan wlah I kulambi I …. I saji
sang hyang a
Ø Wungkal susuk adalah kain 4 yugala,
sesaji untuk sang hyang kulumpang kain 4 yugala, sesaji untuk sang hyang
prthiwi …. Kian 1 wlah 1 baju, sesaji untuk sang hyang.
46.
Kaca wdihan yu I pangisi tambauakur ma I …. Saji
sang hyang catur ddsa su I daksina ma 8 kinarmma sang hyang kudur ma 4 wdihan
yu I
Ø Akasa kin 1 yugala, untuk pengisi
penggan 1 masa, untuk sang hyang caturddesa I suwarna, daksina 8 masa, sang
hyang kudur 4 masa kain I yugala.
47.
K mandala su I ma 4 karamannire wadihati su I mara
karamanire makudur su I ma 4 saji ning momahumah wsi samarja tambaga ga
Ø Mandala I suwarna 4 masa, karaman
Wadihati I suwarna, untuk karaman makudur I suwarna 4 masa, sesaji untuk rumah,
besi, perunggu, tembaga.
48.
Ngsa prakara in ( ) as samasanya su 2 ma I 2 tu ….
Pinakamanggalya rikang susukan sima sira mpu mahaguru I sang hyang dharmmaya
Ø Dan yang lain dalam emas 2 suwarna 12
masa, tu……. Sebagai seseorang yang membawa kebahagiaan pada penetapan sima
yaitu Mpu Mahaguru I Sang Hyang Dharmmaya.
49.
Ing kasaiwan ing tajung muang sira mpu goksandha I
sang hyang dharma I jayamrta pangapa …. I sang hyang wihantan I …. Nja
Ø Ing Kasaiwan di Tujung dan Mpu Goksandha
I Sang Hyang Dharmma I Jayamrta panga ….. untuk wihara ….. nja.
v SISI
BELAKANG
23
. ….. bhuwur dandal margganayikdolalambo winaih
pasak ma I sowang I tlasing mawaih pasak-pasak I tanda rakyan muang pinghai
wahuta rama
Ø ……. Bhuwur, dandal, Margganayikdolalambo
masing-masing diberi pasak 1 masa. Yang terakhir memberikan pasak-pasak untuk
tana Rakryan dan Pinghai Wahuta, rama.
24
…… ing dangu pinarnnah ikanang saji I sang makudur I
sor ning witana I tugah ni paglaran sawidhi widhana sakramaning manusuk
Ø ………… pada masa dahulu, persembahan
sesaji oleh sang Makudur di bawah, di Witanu, ditengah di Paglaran, seluruh
upacara penetapan
25
…… mangaskara sang hyang susuk watu kalumpang mamuja
I sang hyang brahma matawa ing dasadesa mangdiri ta sang makudur ma ….. li
mottarasangga …. Bandhana ta
Ø ……….. menghormat sang hyang susuk watu
kulumpang, memuja kepada Sang Hyang Brahma yang menguasai 10 desa, berdirilah
makudur ma……..li mootarasangga………
26
…… lawan sang wadihati manganjali I sang hyang teas
malungwatu kalumpang hinare
Ø ………. Dengan sang Wadihati menyembah Sang
Hyang Teas, duduk di bawah di Witana, semua menghadap sang Hyang Susuk Watu
Kulumpang
27
…… pinghaei wahuta rama tpi siring kapua mapangalih
sopasara manguyut ta sang makudur manetek gulu ni (ng) hayam linandesakan ing
kalumpang mamantingakan
Ø …………. Pinghai, Wahuta, Rama di sekitar
desa juga mengikuti upacara, mulailah Sang Makudur memenggal kepala ayam
berlandaskan kulumpang, membanting.
28
Hantlu ing watu sima mamangmang manapathe
saminangmang nira ring dangu I kateguhakna sang hyang watu sima ikana lingnira
indah ta kita kamung hyang I sri haricandana a (ga)
Ø Telur di batu sima, menyumpah, mengutuk,
lama ia bersumpah untuk menetapkan sang hyang watu sima. Demikianlah katanya
agar diperhatikan oleh Sri Haricandana, Agasti.
29
Sti maharsi purwa daksina pascimttaramadya
urddhamadhah rawisaksiti jalapawana yajamanakasa dharma ahoratra ….. yahwu jaya
yaksa raksa
Ø Maharsi, Purwa, Daksina,
Pascimottaramaddhya, urddhawamadhah, Bulan-Matahari-Tanah, Jalapawana,
Yajamana, akala, Dharmma, Ahoratra …… yahwu (?) jaya, yaksa, raksa.
30
Sa pisaca petrasura garuda gandharwwa bhuta kinnara
mahoraga catur …. Kapila yamabaruna kuwera basawa muang putradewata pancakusika
nandiswara ma
Ø Sa, Pisaca, Pretasura, Garuda,
Gandharwwa, Bhuta, Kinnara, Mahoraga, Catur ……….. kapila, Yuma, Baruna, Kuwera,
Basawa dan Putradewaata, Pancakusika, Nandiswara, ma.
31
…………………………… nagaraja durggadewi caturasra ananta
surendra ananta hyang kala nirtyu gana bhuta kita praiddha mangraksa kadatuan
rahyang ta I
Ø ……….. nagaraja, Durggadewi, Caturasra,
Ananta, Surendra Ananta, Hyang Kala Mrtyu, Gana, Bhuta, anda semua yang menjaga
kerajaan, para raja di.
32
Mdang I bhumi mataram I kita umilu manarira umasuk I
sarwwasarira kita sa (ka) la saksibhuta tumon madoh lawawn mapare ing rahina
ing wngi at renge
Ø Mdang di Bhumi Mataram, di ………… anda
yang mengikuti pikiran yang memasuki segala tubuh wadag, anda yang dapat
melihat jauh dan datang siang maupun malam, dengarlah!
33
…… kang samaya sapatha sumpah pamangmang mami I kita
hiyang kabeh yawat ikanang wang durasara tan magma tan makmit irikaing …..
hakani
Ø …………..yang berjanji, mengutuk, inilah
sumpahku kepada anda semua………… kepada orang duracara, tanpa …….. tanpa menunggu
di……….
34
………. Hyang kudur brahmana ksatriya wesya sudra
hajuan hulum matuha raray lakilaki wadwan wiku grahastha pinghai wahuta rama
nayaka
Ø ………………… Hyang Kudur, Brahmana, Ksatryan,
Wesya, Sudra, Hajuan hulun, tua, muda, laki-laki, perempuan, biksu, grhasta,
pinghai, wahuta, rama nayaka.
35
…………………………………..umulahulah ike lmah sawah kakatikan
iyanjukladang tutugani tanda sima inarpanakan I samgat anjukladang
Ø ……………………. Mengganggu tanah sawah
kakatikan Anjukladang sebagai sima diberikan kepada Samgat di Anjukladang.
36
……………………. I bhatara sang hyang prasada kabhaktya I
sri jayamrta ung dlaha hlam an babaka.
Ø ……………………….. kepada Bhatara Sang
Hyang Prasada Kabhaktyan di Sri Jayamrta
sampai akhir masa.
sumber : Arsip Museum anjuk ladang Kabupaten Nganjuk
sumber : Arsip Museum anjuk ladang Kabupaten Nganjuk
